GENERATYWNA SZTUCZNA INTELIGENCJA W PRAKTYKACH STUDIOWANIA. DIAGNOZA SKALI, OBSZARÓW I UWARUNKOWAŃ INSTYTUCJONALNYCH, RAPORT Z BADAŃ

Abstrakt

Raport podejmuje problem doświadczeń polskich studentów związanych z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji (AI) w edukacji akademickiej. Badania stanowią kolejny etap wieloletnich zainteresowań zespołu badawczego dotyczących przemian społeczno-edukacyjnych zachodzących pod wpływem współczesnych kryzysów i transformacji technologicznych. Wcześniejsze projekty zespołu koncentrowały się na doświadczeniach edukacji zdalnej w okresie pandemii COVID-19 oraz konsekwencjach wojny w Ukrainie, a ich rezultatem były publikacje wykorzystujące perspektywę autoetnograficzną. Pojawienie się generatywnej sztucznej inteligencji i modeli językowych, w tym ChatGPT, stworzyło nową przestrzeń badawczą dotyczącą relacji człowieka z technologią oraz przemian współczesnej edukacji.

Celem obecnego projektu jest poznanie sposobów, w jakie polscy studenci wykorzystują narzędzia AI w codziennej pracy akademickiej, oraz rozpoznanie ich doświadczeń, potrzeb i obaw związanych z tymi technologiami. W ramach badań sformułowano jedenaście pytań dotyczących m.in. wykorzystywanych narzędzi AI, celów ich stosowania, korzystania z płatnych wersji, wpływu AI na sposób studiowania, rodzajów wykonywanych zadań, potrzeb szkoleniowych, obaw związanych z ujawnianiem korzystania z AI, sposobów weryfikowania informacji oraz wsparcia oferowanego przez uczelnie.

Interpretacja problemu została osadzona w podejściu kompetencyjnym i human-centred, akcentującym sprawczość człowieka, przejrzystość, odpowiedzialność oraz krytyczną ocenę treści generowanych przez AI. Szczególne znaczenie przypisano problemom delegowania operacji poznawczych do środowiska algorytmicznego, wiarygodności generowanych treści oraz etycznym i instytucjonalnym warunkom korzystania z AI.

Badanie ma charakter diagnostyczny i nie jest ukierunkowane na statystyczną generalizację wyników na całą populację polskich studentów. Zastosowanie pytań otwartych oraz perspektywy autoetnograficznej ma umożliwić konfrontację doświadczeń badaczy z autentycznymi głosami studentów korzystających z AI w praktyce akademickiej. Przyszłe badania, prowadzone na większych i bardziej zróżnicowanych próbach, mogą pozwolić na pogłębienie analiz i ocenę trwałości zidentyfikowanych tendencji.