Aktywność komunikacyjna nauczycieli i uczniów na lekcjach. Analiza wyników badań własnych
DOI:
https://doi.org/10.15584/kpe.2023.12.10Słowa kluczowe:
komunikacja nauczyciel – uczeń, aktywność werbalna nauczycieli i uczniów na lekcjach, cechy szkolnej komunikacjiAbstrakt
Proces kształcenia stanowi system wzajemnych interakcji pomiędzy nauczycielem a uczniami, których podstawą jest komunikowanie się. Niewątpliwie mówienie i słuchanie to dwa najważniejsze elementy relacji edukacyjnych. Język stanowi bowiem najpowszechniejszą formę porozumiewania się na lekcji, prezentowania celów i treści dydaktycznych, wpływania na zmianę zachowania uczniów, motywowania ich, a także kontrolowania. Podjęte badania służyły określeniu relacji pomiędzy aktywnością werbalną nauczycieli i uczniów na lekcji. Analiza praktyk komunikacyjnych pozwoliła określić proporcje mówienia oraz uzyskać odpowiedź na pytanie - na ile nauczyciele dopuszczają uczniów do głosu?
Downloads
Bibliografia
Barnes D., Nauczyciel i uczniowie. Od porozumiewania się do kształcenia, Warszawa 1988.
Chomczyńska-Rubacha M., Szkolne środowisko uczenia się [w:] Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2003.
Flanders N., Analyzing Classroom Behavior, New York 1970.
Jachimowicz J., Komunikowanie się nauczyciela z uczniem zdolnym a role przydzielone zdolnym dzieciom przez rówieśników w klasie szkolnej [w:] Nauczyciel w systemie edukacyjnym. Teraźniejszość i przyszłość, red. I. Adamek, E. Żmijewska, Kraków 2009.
Karoń J., Za zamkniętymi drzwiami klasy szkolnej – przemoc werbalna w komunikacji nauczyciela z dziećmi, „Problemy Wczesnej Edukacji” 2014, nr 4(27).
Klus-Stańska D., Nowicka M., Sensy i bezsensy edukacji wczesnoszkolnej, Warszawa 2005.
Kopciewicz L., Nauczycielskie poniżanie. Szkolna przemoc wobec dziewcząt, Warszawa 2011.
Kuszak K. Paradoksy komunikacji szkolnej – rozważania na temat wybranych ograniczeń rozwoju kompetencji komunikacyjnych uczniów we współczesnej szkole, „Kultura. Społeczeństwo. Edukacja” 2013, nr 2(4).
Mądry-Kupiec M., Komunikacja werbalna nauczyciela i ucznia na lekcji, Kraków 2011.
Melosik Z., Szkudlarek T., Kultura – tożsamość i edukacja. Migotanie znaczeń, Kraków 2010.
Nowak-Łojewska A., Kiedy mówienie nie sprzyja uczeniu się. O braku dialogu w szkole i jego skutkach [w:] Uczłowieczyć komunikację. Nauczyciel wobec ucznia w przestrzeni szkolnej, red. H. Kwiatkowska, Kraków 2015.
Nowicka M., Mówienie w szkole [w:] Edukacja polonistyczna na rozdrożach. Spotkania z językiem polskim w klasach I–III, red. D. Klus-Stańska, M. Dagiel, Olsztyn 1999.
Nowicka M., Dziecko w procesie socjalizacji szkolnej – ku integracji czy dysonansowi? [w:] (Anty) edukacja wczesnoszkolna, red. D. Klus-Stańska, Kraków 2014.
Oelszlaeger-Kosturek B., Modele komunikacji nauczyciela i uczniów w procesie edukacyjnym (na przykładzie edukacji wczesnoszkolnej), „Konteksty Pedagogiczne” 2017, nr 1.
Pęczkowski R., Pytanie jako forma komunikacji dydaktycznej w nauczaniu początkowym. Próba diagnozy [w:] Komunikacja, dialog, edukacja, t. 2, red. W. Kojs, R. Mrózka, Cieszyn 1998.
Pęczkowski R., Pytania uczniów i nauczycieli w procesie kształcenia na przykładzie klas I–III szkoły podstawowej [w:] Podmiotowość w edukacji ery globalnego społeczeństwa informacyjnego, red. K. Pająk, A. Zduniak, Warszawa–Poznań 2004.
Robinson K., Aronica L., Kreatywne szkoły. Oddolna rewolucja, która zmienia edukację, Kraków 2015.
Stańczak I., Nauczanie – uczenie się w klasach I–III szkoły podstawowej jako proces komunikowania [w:] Procesy komunikacyjne w szkole. Wyznaczniki, tendencje, problemy, red. Kojs, Ł. Dawid, Katowice 2001.
Szczurek-Boruta A., Społeczne, osobowościowe i pedagogiczne determinanty interakcji między nauczycielem a uczniem w procesie edukacji [w:] Procesy komunikacyjne w szkole. Wyznaczniki, tendencje, problemy, red. W. Kojs, Ł. Dawid, Katowice 2001.
Szulc A., Nowa szkoła, Szczecin 2019.
Szuman S., Rozwój pytań dziecka: badania nad rozwojem umysłowości dziecka na tle jego pytań, Warszawa 1939.
Śnieżyński M., Sztuka dialogu – teoretyczne założenia a szkolna rzeczywistość, Kraków 2005.
Śnieżyński M., Rola i znaczenie pytań w szkolnej edukacji, „Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce: kwartalnik dla nauczycieli” 2013, nr 3.
Wawrzyniak-Beszterda R., Doświadczenia komunikacyjne uczniów w czasie lekcji. Studium empiryczne, Kraków 2002.
Zalewska-Bujak M., Pierwotne doświadczenia komunikacyjne ucznia [w:] Uczłowieczyć komunikację. Nauczyciel wobec ucznia w przestrzeni szkolnej, red. H. Kwiatkowska, Kraków 2015.
Zielińska-Czopek M., Autokraci czy demokraci? Nauczycielskie kierowanie pracą klasy szkolnej, Rzeszów 2021.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2024 Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
