Ekoinnowacyjność polskiej gospodarki na tle krajów Unii Europejskiej

Abstrakt

W artykule przeprowadzono analizę i ocenę poziomu ekoinnowacyjności polskiej gospodarki w porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej oraz wskazano na zasadnicze bariery i kierunki wspierania rozwoju innowacji ekologicznych w Polsce. Weryfikowaną hipotezą było twierdzenie, że na pozycję Polski w rankingu ekoinnowacyjności (Eco-IS) oraz dystans dzielący ją do średniej UE w głównym stopniu wpływa niski udział wydatków rządowych na B+R oraz na badania i rozwój w dziedzinie środowiska i energii. Na podstawie szczegółowej analizy poziomu i dynamiki zmian sumarycznego wskaźnika ekoinnowacyjności (EII) w krajach UE w latach 2014–2024 oraz jego struktury, oceniając wartości 12 wskaźników cząstkowych w UE i Polsce w 2024 r. wykazano, że w badanym okresie 10. lat Polska poprawiła swój wynik z poziomu 50,2 do 69,7, co oznacza wzrost wartości indeksu o 39% oraz awans o jedno miejsce w rankingu (z 26. na 25. pozycję). Mimo odnotowanego wzrostu, poprawa pozycji nie była znacząca, co wskazuje, że pozostałe państwa intensyfikowały działania w obszarze ekoinnowacji. W rezultacie Polska nie zredukowała znacząco dystansu dzielącego ją od liderów i nadal plasuje się w końcowej części rankingu krajów UE. Jako główną przyczynę tej sytuacji Autorzy wskazują niski poziom wydatków na badania i rozwój (% PKB) oraz finansowania i wydatków rządowych na badania i rozwój w dziedzinie środowiska i energii. Postulowany wzrost nakładów na B+R w relacji do PKB jako ograniczanie barier wzrostu ekoinnowacyjności polskiej gospodarki powinien być skorelowany z rozwojem inwestycji oraz wdrożeń ekoinnowacyjnych, przy jednoczesnym utrzymywaniu wysokiego potencjału kapitału ludzkiego.