Polityczne wymiary etniczności czy etniczność polityczna? Uwagi pojęciowe i konsekwencje teoretyczne

Autor

DOI:

https://doi.org/10.15584/polispol.2026.1.9

Słowa kluczowe:

etniczność, etniczność polityczna, dystans międzyetniczny, instytucjonalizacja, aktorzy polityczni grup etnicznych, mobilizacja polityczna

Abstrakt

Artykuł podkreśla, że proces upolitycznienia etniczności ma charakter wewnętrznie sprzeczny, co stanowi cechę wspólną także dla innych zjawisk etnicznych, a w szczególności etnopolitycznych. Etniczność i religia stanowią podstawowe parametry, za pomocą których konstruowana jest dychotomia „my-oni”, przy czym koncepcja etniczności koncentruje się przede wszystkim na dynamice relacji międzygrupowych. Autor artykułu rozwija również tezę, zgodnie z którą tożsamość narodowa ma charakter społecznie skonstruowany i kontyngentny, a znaczenie czynnika narodowego w procesach etnopolitycznych jest często epizodyczne i incydentalne, a nie strukturalnie determinowane. Uznając, że badania nad zagadnieniami etnopolitycznymi były tradycyjnie zakorzenione w historycznych doświadczeniach poszczególnych społeczeństw, artykuł uwypukla epistemologiczną subiektywność wpisaną w podejścia konstruktywistyczne. Opozycja między „ja” a „innym”, często wykorzystywana jako narzędzie analityczne w badaniach nad procesami etnopolitycznymi, wyraża zarazem różnicowanie, jak i potencjalne jednoczenie jednostek na podstawie wspólnoty etnokulturowej. W konkluzjach autor stwierdza, że proces upolitycznienia etniczności może zachodzić wyłącznie w kontekście społeczeństw wieloetnicznych – środowisk charakteryzujących się interakcjami międzyetnicznymi oraz pojawianiem się nawet minimalnych przejawów nierówności lub dyskryminacji. Natomiast w państwach monoetnicznych lub w społecznościach jednorodnych etnicznie bądź izolowanych, proces ten jest mało prawdopodobny lub całkowicie nieobecny. 

Opublikowane

2026-03-30

Jak cytować

Monolatii, I. (2026). Polityczne wymiary etniczności czy etniczność polityczna? Uwagi pojęciowe i konsekwencje teoretyczne. Polityka i Społeczeństwo, 24(1), 124–134. https://doi.org/10.15584/polispol.2026.1.9

Numer

Dział

Artykuły