Współcześni uchodźcy. Kontekst ukraiński i białoruski

Abstrakt

Pierwsza część niniejszego artykułu  poświęcona jest badaniu niezwykle ważnej kwestii dla Ukrainy i społeczności międzynarodowej, a mianowicie kwestii uchodźców. W kontekście globalnym problem uchodźców i przesiedleńców jest stale monitorowany przez Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców oraz ponadnarodową (instytucjonalną) organizację, jaką jest Unia Europejska. Określono parametry ilościowe uchodźców z Ukrainy w wyniku agresji Federacji Rosyjskiej na pełną skalę. Należy zauważyć, że agresja spowodowała największą falę uchodźców z terytorium Ukrainy od czasów II wojny światowej. W artykule przedstawiono dane statystyczne dotyczące uchodźców, zdefiniowano międzynarodowe zasady prawne regulujące znaczenie i różnice między pojęciami "uchodźca" i "ochrona tymczasowa". W tej części artykułu zostały opisane wskaźniki ilościowe i kraje, które gościły ukraińskich uchodźców wewnętrznych po II wojnie światowej i na obecnym etapie. Na podstawie różnych raportów socjologicznych i innych, przede wszystkim danych UNHCR, zostały zidentyfikowane ilościowe i jakościowe parametry obecnej fali uchodźców z Ukrainy, a także ich wpływ na obecną sytuację demograficzną na Ukrainie.

W drugiej części artykułu przedstawiono analizę emigracji i przepływów uchodźców z Republiki Białorusi w XXI wieku, ze szczególnym uwzględnieniem okresu po 2020 roku. Określono polityczne, ekonomiczne i społeczno-kulturowe przyczyny migracji, geografię i charakter ruchów migracyjnych oraz krótkoterminowe i długoterminowe konsekwencje zarówno dla kraju pochodzenia, jak i krajów przyjmujących. Szczególną uwagę poświęcono migracji motywowanej politycznie po wyborach prezydenckich w 2020 r. i późniejszej fali represji. Ukazano również rolę białoruskiej diaspory na wygnaniu jako wyłaniającego się aktora politycznego i obywatelskiego w transnarodowych sieciach oporu.