Wybrane przykłady spuścizny pisarskiej ks. płk. Józefa Jońca (1900–1956) w Muzeum Parafialnym przy Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej
DOI:
https://doi.org/10.15584/kpe.2026.3Słowa kluczowe:
Fr. Józef Joniec (1900–1956), Limanowa, Muzeum Parafialne przy Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej, muzeum parafialne, spuścizna pisarskaAbstrakt
„Wielkich dziel Boga nie zapominajmy” (Ps. 78,7).
Każde muzeum jest wyjątkowym ośrodkiem kulturalnym. Wiąże się to przede wszystkim z bezpośrednią siłą eksponatów, świadków historii i kultury. Muzea są dysponentami wartości, które umacniają więzi lokalnego środowiska z regionem. Dokonując pewnego uogólnienia, możemy powiedzieć, że zadaniem muzeum jest przede wszystkim gromadzenie, opracowanie, ochrona (konserwacja) i zabezpieczenie zbiorów. Obok tych podstawowych zadań, przed którymi stoi każda placówka muzealna, należy także zwrócić uwagę na dodatkowe zadania, jak udostępnianie zbiorów i upowszechnianie wiedzy o muzeum i jego zbiorach poprzez wystawy, opracowania czy też szeroko rozumiana refleksję naukowa i popularyzatorską. Podkreślić tu należy pedagogiczne walory muzeów, bowiem zgromadzona w nich spuścizna może stać się narzędziem edukacji regionalnej i historycznej, a także wychowania do szacunku wobec dziedzictwa kulturowego.
Wśród muzeów znacząca role odgrywają też muzea kościelne troszczące się o zachowanie i utrwalenie patrymonium Ecclesiae. Jednym z nich jest Muzeum Parafialne działające przy Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej i stanowiące filię Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie, co jest naturalne, wszak w zakresie administracji kościelnej Limanowa należy do diecezji tarnowskiej.
Zadaniem prezentowanego artykułu jest jednak nie tyle opis samego Muzeum ani też szczegółowa analiza biografii pochodzącego z Limanowej słynnego kapelana spod Monte Cassino, ks. płk. Józefa Jońca, ale przedstawienie wybranych zbiorów z nim związanych, a konkretnie spuścizny pisarskiej, którą ks. Joniec po sobie zostawił, a która została zdeponowana w limanowskim muzeum parafialnym. Materiał ten – w moim przekonaniu – może być znakomita inspiracją do prowadzenia pogłębionych badan naukowych, których owocem mogą być niezwykle ciekawe edycje źródłowe, ale też okoliczność bliższego poznania regionu, społeczeństwa, kultury i historii, zaś w perspektywie kościelnej – dziedzictwa wiary.
Downloads
Bibliografia
Biblia Tysiąclecia. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Poznań–Warszawa 2000.
Archiwum Diecezjalne w Tarnowie. Historia i zasób, eds. S. Tokarski, J. Słowik, M. Podgórski, A. Sołtys, Tarnów 2015.
Banach R., Archiwum Diecezjalne [in:] Encyklopedia Tarnowa, ed. A. Niedojadło, Tarnów 2010.
Bukowski T., Muzeum Diecezjalne w Tarnowie. Dzieje-ludzie-dzieła, “Muzealnictwo” 2008, No. 49.
Dziennik czynności gen. Władysława Andersa 1941–1945, prepared by B. Polak, Koszalin 1998.
Folga-Januszewska D., 1000 muzeów w Polsce, Warszawa 2011.
Jan Paweł II, Moje rodzime dziedzictwo pozwala mi odkrywać i rozumieć innych. Audiencja dla polskich pielgrzymów w dziesiątą rocznicę pontyfikatu, “L’Osservatore Romano” (Polish edition) 1988, No. 2(10–11).
Jaworski P., Juśko P., Problematyka dziejów szkolnictwa i wychowania w zbiorach fotograficznych Archiwum Diecezjalnego w Tarnowie, “Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 2021, No. 117 – numer specjalny.
Kumor B., Archiwum Diecezjalne w Tarnowie, ABMK 1961, Vol. 2, No. 1–2.
Kumor B., Diecezja tarnowska. Dzieje ustroju i organizacji 1786–1985, Kraków 1985.
Kumor B., Dzieje polityczno-geograficzne diecezji tarnowskiej, Lublin 1958.
Limanowa. Dzieje miasta, Vol. 2, ed. T. Biedroń, Kraków 2002.
Łabuz M., Duchowieństwo diecezji tarnowskiej w latach 1886–1918, Tarnów 2007.
Podgórski M., Archiwum Diecezjalne w Tarnowie, “Tarnowskie Studia Teologiczne” 2008, Vol. 27.
Pyka H., Dzieje muzeów diecezjalnych w Polsce od czasów powstania do chwili obecnej, “Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 2006, No. 85.
Sierzchała P., Muzeum Diecezjalne we Włocławku. Historia i teraźniejszość, “Liturgia Sacra” 2010, No. 16.
Szczebak W., Muzea parafialne i klasztorne na przykładzie diecezji tarnowskiej, “Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 2006, No. 85.
Szczebak W., Muzeum Diecezjalne w Tarnowie na tle dziejów muzealnictwa kościelnego w Polsce, Tarnów 2003.
Szczebak W., Muzeum Diecezjalne w Tarnowie wobec celów i zadań muzealnictwa kościelnego, “Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 1997, No. 67.
Talarek K., Diecezja tarnowska w latach 1945–1970. Problemy personalno-organizacyjne, Tarnów 2012.
Wędrówka przez lata. Jubileuszowe kalendarium 1965–2005. Publikacja okolicznościowa z okazji 40 lecia szkoły, ed. J. Bogacz, Limanowa 2005.
Wielek J., Kapelan spod Tobruku i Monte Cassino, “Echo Limanowskie” 1996, No. 36.
Wojtas K., Nieznane skarby Muzeum Parafialnego, czyli V Spacer Historyczny po Limanowej, “Echo Limanowskie” 2018, No. 286–287.
Wroński J.S., Muzeum Sanktuaryjne w Limanowej, “Mater Dolorosa” 1999, No. 4(59).
Ewelina Bednarz (wykonawczyni projektu) Tarnów, 1888, Muzeum Diecezjalne, https://muzeumpamieci.umk.pl/?p=6374 (20.06.2026).
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
