Archiwum

  • TIK 2020-1-spec

    Special Issue in English, No. 1: A Selection of the Decade
    Nr 1 (2020)

    A Selection of the Decade jest specjalnym numerem anglojęzycznym czasopisma literaturoznawczego Tematy i Konteksty, które ukazuje się w Polsce od roku 2011. Opublikowano tutaj 30 rozpraw, które dokumentują prowadzone w polskim literaturoznawstwie badania i zostały ogłoszone w języku polskim w dotychczasowych numerach rocznika. Numer adresowany jest do anglojęzycznego odbiorcy.  

    Redaktorzy numeru: Jolanta Pasterska, Elżbieta Rokosz, Marek Stanisz

    Tłumacze: Łukasz Barciński (Uniwersytet Rzeszowski), Piotr Cymbalista (Uniwersytet Rzeszowski), Agnieszka Grząsko (Uniwersytet Rzeszowski), Karolina Puchała-Ladzińska (Uniwersytet Rzeszowski), Elżbieta Rokosz (Uniwersytet Rzeszowski), Edyta Wiecławska (Uniwersytet Rzeszowski)

    ISSN: 2299-8365, Number of Pages: 554, Format: B5

    Numer wydano w ramach programu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego – „Wsparcie dla Czasopism Naukowych” 2019–2020 (Umowa nr 376/WCN/2019/1).

    Strona tytułowa

    Spis treści

  • TIK 2020-15-10

    Recepcja i przekład literatury polskiej
    Tom 15 Nr 10 (2020)

    Okres, w którym trwały prace nad przygotowaniem do druku dziesiątego numeru „Tematów i Kontekstów”, okazał się czasem szczególnie intensywnego powrotu do debat i refleksji nad rolą i pozycją polskiej literatury w świecie współczesnym. Wzrost poczytności pisarstwa Olgi Tokarczuk, uhonorowanej w czwartym kwartale 2019 roku Nagrodą Nobla w dziedzinie literatury, zmotywował czytelników, krytyków, publicystów i literaturoznawców do dalszych dyskusji zarówno nad twórczością samej autorki, jak i nad sytuacją literatury polskiej na arenie międzynarodowej; nad mechanizmami jej udostępniania, recepcji i promocji poza krajem. Talent i kompetencje tłumaczy oraz mecenasów dzieł Tokarczuk nie pozostają bowiem bez wydatnego wpływu na zasięg oddziaływania jej prozy i rozpoznawalność jej nazwiska wśród zagranicznych odbiorców. Odnotowując ten oczywisty fakt, warto zauważyć, że wiedza o niebłahej randze sztuki translatorskiej w procesie transmitowania istotnych tekstów kultury została w ostatnich latach znacznie spopularyzowana – o czym casus noblistki wymownie świadczy.

  • TIK 2019-14-9

    Literatura w kręgu unijnych zbliżeń. W 450. rocznicę Unii Lubelskiej
    Tom 14 Nr 9 (2019)

    Każda unia jest w swej istocie niezwykła, oznacza przecież – w sensie etymologicznym – „zjednoczenie, związek państw, terytoriów, organizacji międzynarodowych, stowarzyszeń” w określonym momencie historycznym. Na to zbliżenie składają się różnorodne czynniki: polityczne, wojskowe, społeczne, ekonomiczne, religijne itp., a ponadto rozmaite interesy personalne, dynastyczne, państwowe, narodowe czy ideowe (choć te niekiedy przyćmione są względami utylitarnymi). Niezwykłość unii wyraża się w wielu wymiarach – są one jednak konsekwentnie podporządkowane ideom pokoju, zgody, wzajemnego współdziałania, budowania i wypracowywania wspólnotowych jakości w aurze zaufania i dążenia do wspólnego dobra. Jak każde porozumienie, unia zakłada jakkolwiek rozumiane zbliżenie i więź, jest bowiem przestrzenią partnerstwa i wzajemnych ustępstw, nie przestając być przy tym obszarem ścierania się interesów wszystkich zaangażowanych w nie stron. Wyrasta bowiem z odwiecznego marzenia o świecie bez granic i podziałów, wspólnym domu dla wszystkich, otwartym i przyjaznym dla tego, co odmienne.

  • Literatura polska 1918–2018. Narracje, dyskursy, dzieła
    Tom 13 Nr 8 (2018)

    Rok, w którym ukazuje się numer ósmy „Tematów i Kontekstów”, jest wyjątkowy z racji przypadającej setnej rocznicy odzyskania przez nasz naród suwerenności. Józef Piłsudski w słowach skierowanych wówczas do Polaków przestrzegał: „My wam wywalczyliśmy niepodległość Ojczyzny, a wy będziecie w niej żyć, pracować i rządzić”1. To przesłanie, ważne i znaczące, towarzyszyło rodakom także po upadku komunizmu w roku 1989, aktualne jest i dzisiaj. „Zagospodarowywanie” wolnej ojczyzny okazuje się zadaniem wielce trudnym i odpowiedzialnym. Bez względu jednak na tragiczne w naszej historii momenty Polska przetrwała i odrodziła (się) na nowo. Rolę szczególną odegrała w tym procesie literatura. W niej, niczym w soczewce, skupiają się najważniejsze wydarzenia historyczno-polityczno-społeczne, odbijają się literackie mody, prądy, konwencje, literatura rejestruje ich stałość bądź zmienność, trwałość albo tymczasowość, wreszcie literatura niejednokrotnie wytycza nowe drogowskazy myślenia.

  • Pogranicza jako przestrzenie... konfliktów: zło konieczne?
    Tom 12 Nr 7 (2017)

    Konflikty są wszechobecne, nieodłącznie towarzyszą człowiekowi od zarania dziejów, stanowią nieusuwalny element życia społecznego i wytwarzają specyficzne formy kooperacji międzyludzkiej. Swoją największą siłę wydają się mieć tam, gdzie stykają się ze sobą wszelkiego typu różnice – etniczne, społeczne, religijne, kulturowe, polityczne lub ekonomiczne. Można rzec w pewnym uproszczeniu, że niezbędnym warunkiem zaistnienia konfliktu jest właśnie różnica – to ona stanowi ośrodek polaryzowania się przeciwstawnych biegunów i wyrazistych opozycji. To na jej glebie, odpowiednio „użyźnionej” przez resentyment, może wyrosnąć niechęć i poczucie obcości, za którymi odważnie wkracza na scenę nienawiść – ta zaś, niestety, „ma bystre oczy snajpera i śmiało patrzy w przyszłość”1. Konflikty bowiem, zwłaszcza w ostrej formie, prowadzą do wrogości i agresji, są dobrą pożywką dla idei rewindykacyjnych i rodzą pokusę izolacji. A stąd już tylko krok do złowieszczych utopii i rozlewu krwi.

  • Swojskość i uniwersalizm – z wybranych zagadnień staropolskiego i oświeceniowego piśmiennictwa religijnego
    Tom 11 Nr 6 (2016)

    Dawne piśmiennictwo religijne, jak dowodzą tego prowadzone badania, jest niewyczerpanym źródłem inspiracji naukowych, dziedzictwem odkrywanym przez pokolenia badaczy, a skrywającym jeszcze wiele niespodzianek. Eksplorowanie tego terenu staropolskiej i oświeceniowej kultury przynosi wiele pożytku, rzuca bowiem nowe światło na naszą rodzimą literaturę, a przez niejedno jeszcze odkrycie nieznanych utworów, wnosi, w mniejszym lub większym stopniu, istotne ustalenia dotyczące nurtu piśmiennictwa religijnego, wzbogaca naszą wiedzę o duchowości dawnych wieków, która nadal wymaga systematycznego rozpoznawania, szczególnie w korelacji nie od tak dawna przecież zintensyfikowanych badań nad piśmiennictwem zakonnym. Do zrobienia jest jeszcze wiele, z czego zadajemy sobie sprawę wszyscy.

  • TIK 2015-10-5

    Proza nowa i najnowsza
    Tom 10 Nr 5 (2015)

    W gąszczu nowych debiutów, zalewie różnego rodzaju artystycznych eksperymentów i pisarskich happeningów, nachalnych zabiegów PR łatwo jest się zagubić i pobłądzić. Dlatego właściwie od czasu „przełomu”, czyli roku 1989, toczy się dyskusja na temat oblicza nowej literatury. Literaturoznawca, krytyk i czytelnik stają przed zasadniczymi dwiema kwestiami: jaka to proza? i jak ją czytać? W dalszej perspektywie zaś pojawia się pytanie o „mody” i drogi poszukiwań nowej prozy. Zagadnienia te były przedmiotem dyskusji opatrzonej tytułem Idee, tematy i tradycje ostatniego dwudziestolecia. Aby próbować odpowiedzieć na te pytania, potrzebne jest zwrócenie uwagi na przyczyny, wskazanie źródła/źródeł zmian tkwiących „na zewnątrz” literatury, związanych z transpozycjami kulturowymi, psychologiczno-społecznymi i socjologicznymi oraz ustalenie stopnia i kierunku zależności od nich dominujących praktyk pisarskich. Sprawą ważną zatem jest wskazanie, w jaki sposób, jakimi środkami opisu nowa proza realizuje owe wyzwania współczesności.

  • TIK 2014-9-4

    Staropolskie i oświeceniowe piśmiennictwo religijne. Tematy - Konwencje - Tradycja
    Tom 9 Nr 4 (2014)

    Zgromadzone w niniejszym tomie studia, zarówno tematyczne, poswięcone staropolskiemu i oświeceniowemu piśmiennictwu religijnemu, jak również innym zagadnieniom historycznoliterackim i krytycznoliterackim, stanowią interesujące i wartościowe spojrzenie w głąb zagadnień literackiej kultury wieków minionych i z pewnością przyczynią się do jej bardziej wnikliwego poznania. Z nieskrywaną radością pragniemy również podkreślić, że w historii nie tylko czasopisma „Tematy i Konteksty”, ale i wcześniejszego periodyku historycznoliterackiego rzeszowskiej polonistyki „Zeszytach Naukowych Uniwersytetu Rzeszowskiego. Serii Filologicznej. Historii Literatury”, którego nasze pismo jest kontynuacją, jest to pierwszy numer tematyczny poświęcony studiom nad staropolskim i oświeceniowym piśmiennictwem. 

  • TIK 2013-8-3

    Dzisiaj i jutro poetyki
    Tom 8 Nr 3 (2013)

    W numerze zostały zaprezentowane artykuły poświęcone refleksji nad stanem poetyki jako dyscypliny literaturoznawczej, a także jako przedmiotu dydaktyki akademickiej i szkolnej. Prezentowane tu artykuły zawierają próbę uporządkowania zagadnień związanych z filozoficznymi podstawami tej dyscypliny, jej kompetencjami i możliwościami rozwoju, jej granicami i ograniczeniami, jej statusem w obrębie innych dyscyplin literaturoznawczych oraz jej wymiarem funkcjonalnym.

  • TIK 2012-7-2

    Z archiwum polonisty
    Tom 7 Nr 2 (2012)

    Edytorstwo i tekstologia dzieł literackich to dziedziny o ambiwalentnym statusie. Z jednej strony szereg tendencji obecnych we współczesnym życiu naukowym zdaje się obniżać ich prestiż (wystarczy wspomnieć o wymogach szybkiego awansu zawodowego czy też o powszechnie akceptowanej regule pluralizmu interpretacyjnego). Z drugiej strony stale realizowane są fundamentalne projekty edytorskie, rośnie też popularność polonistycznych studiów o tej specjalności oraz zapotrzebowanie rynku pracy na fachowców w tej dziedzinie. Najnowszy numer „Tematów i Kontekstów” poświęcony został właśnie edytorstwu i tekstologii, a także pracom dokumentującym polskie życie literackie w kraju i poza jego granicami. W intencji redaktorów ma to być zaproszenie do refleksji nad stanem polskiego edytorstwa oraz wyzwaniami przed nim stojącymi.