Attempts at Circumventing Censorship in Kazimierz Szetkiewicz’s Letters from Exile
DOI:
https://doi.org/10.15584/tik.2025.18Keywords:
Letters, Positivism, Post-January Uprising Exiles, AutocensorshipAbstract
The text deals with the way Kazimir Shetkevich, who was exiled to Russia, wrote to his wife and tried to convince the Russian censor reading these letters that he was a loyal Russian citizen. To this end, he emphasized his innocence, lied that he had not fought for the cause of Polish independence, praised the Tsar and Russian culture, and urged his wife to learn Russian. Through the analysis of Shetkevich’s letters, we gain knowledge of the ways in which people cheated the censors.
Downloads
References
Aleksandravičius E., Kulaukas A., Pod władzą carów. Litwa w XIX wieku, przeł. Beata Kalęba, Kraków 2003.
Borowczyk J., Wolność słowa poetyckiego a wolność poety. Mickiewicza oraz filomatów gry i kolizje z prawem (w Wilnie i na zesłaniu) w: Literatura w granicach prawa (XIX-XX w.), pod red. K. Budrowskiej, E. Dąbrowicz i Marcina Lula, Białystok 2013, s. 30-51.
Buchwald-Pelcowa P., „Papierowe wojny” i problem cenzury Polsce XVII wieku „Barok” 1994, nr 2.
Budrewicz T., Kraszewski – przy biurku i wśród ludzi, Kraków 2004. Caban W., Cenzura w Królestwie Polskim w latach 1815-1915 w: Granice wolności słowa, pod red. G. Miernika, Kielce-Warszawa 1999.
Całek A., Nowa teoria listu, Kraków 2019.
Głębocki H., Fatalna sprawa. Kwestia polska w rosyjskiej myśli, propagandzie i debatach politycznych epoki Wielkich Reform 1856-1866, Kraków 2023.
Jarosz A. W., „Papirowi się zwirzać niebezpieczno”. O autocenzurze Daniela Naborowskiego w jego li-stach do Janusza i Krzysztofa Radziwiłłów w: Autor, tekst, cezura pod red. J.Pelca i M. Prejsa, Warszawa 1998.
Głębocki H., Fatalna sprawa. Kwestia polska w rosyjskiej myśli, propagandzie i debatach politycznych epoki Wielkich Reform 1856-1866, s. 209-237.
Kienze M., Logofobia. Cenzura i autocenzura w RFN. Rys historyczny, tł. W. Król w: Cenzura w Niemczech w XX wieku. Studia, dokumenty, analizy, wyb, i oprac. C. Karolak, Poznań 2000.
Kopczyński K., Mickiewicz w systemie carskich zakazów: 1831-1855. Cenzura, prawo i próby ich oficjal-nego omijania, „Pamiętnik Literacki” nr 3, 1992.
Korniłłowiczówna M., Onegdaj, Szczecin 1985.
Kosmala Jacek, „Filatelista” 2014, nr 4, s. 187.
Krawczyk A., Książki bezwzględnie i całkowicie zakazane oraz dozwolone przez cenzurę zagraniczną Cesarstwa Rosyjskiego w latach 1852-1855 w: Nie po myśli władzy. Studia nad cenzurą i zakresem wolno-ści słowa na ziemiach polskich od wieku XIX do czas ów współczesnych, pod red. D. Dengen i M. Żyndy, Toruń 2012.
Lejeune Ph., Wokół autobiografii i dzienników osobistych [w:] P. Rodak, Pismo, książka, lektura. Rozmo-wy: Le Goff, Chartier, Hébrard, Fabre, Lejeune, przedmowa K. Pomian, tł. A. Gronowska et al., Warszawa 2009.
Niebielski E., Nieprzejednani wrogowie Rosji. Duchowieństwo lubelskie i podlaskie w powstaniu 1863 roku i na zesłaniu, Lublin 2008.
Niebielski. E., Tunka. Syberyjskie losy księży zesłańców 1863 roku, Wrocław 2011.
Płachecki M., Wojny domowe. Szkice z antropologii słowa publicznego w dobie zaborów (1800-1880), Warszawa 2009.
Prussak M., Kto napisał „Odę do młodości” w: Tejże, Czy słychać jeszcze głos romantyzmu, Warszawa 2007, s. 13-21.Rodak P., O biografiach tych, którzy nie mają biografii [w:] Biografia, historiografia daw-niej i dziś. Biografia nowoczesna, nowoczesność biografii, pod red. R. Kasperowicza, E. Wolnickiej, To-warzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2005.
Rowicka M., Wydawnicze i cenzuralne losy twórczości Adama Mickiewicza w okresie zaborów, Warszawa 2014.
Rowicka M., Cenzura carska wobec publikowanej korespondencji wielkich romantyków „Sztuka Edycji” 2019, nr 1.
Skwarczyńska S., Teoria listu, na podstawie lwowskiego pierwodruku opracowali E. Feliksiak i M. Leś, Białystok 2006.Szetkiewicz K., Listy z zesłania, listy opracowała, wstępem i przypisami opatrzyła B. Szargot, Toruń 2018.
Sudolski Z., O cenzurze z perspektywy doświadczeń edytora literatury romantyzmu w: Autor-Tekst-Cenzura, pod red. J. Pelca i M. Prejsa, Warszawa 1998.
Szyndler B., Dzieje cenzury w Polsce do 1918 roku, Kraków 1993’
Śliwowska W., Syberia w życiu i pamięci Gieysztorów – zesłańców postyczniowych, Warszawa 2000.
Trzynadlowski J., List i pamiętnik. Dwie formy wypowiedzi osobistej, „Pamiętnikarstwo Polskie” 1975, nr 1.
Wigura St. [F. Rawita-Gawroński]. Dziesięciolecie cenzury rosyjskiej w Królestwie Polskim (1880-1891), Kraków `1892.
Załęczny J., Pamiętniki zesłańców styczniowych źródłem odmitologizowania martyrologicznej wizji Sybi-ru w: Historie ukryte w pamiętnikach. Literatura wspomnieniowa jako przedmiot i źródło badań nauko-wych, pod red. I. Zaleskiej, A. Górskiej, E. Piszczek, Toruń 2020, s. 40.
Zesłańcy Powstania Styczniowego z Królestwa Polskiego. Wykaz nazwisk z akt w zasobie Archiwum Głów-nego Akt Dawnych, oprac. Zofia Strzyżewska, Warszawa 2001.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
Categories
License
Copyright (c) 2025 Tematy i Konteksty
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
